هشدار جدی: شاید هر روز این خوراکی ها را می خورید، بی آنکه بدانید دارند مفاصلتان را نابود می کنند!
آیا برای شما هم پیش آمده که با وجود مصرف مرتب دارو ها و رعایت استراحت، باز هم مفاصلتان ورم و درد دارد؟ آیا تا حالا فکر کرده اید که شاید مشکلتان سر سفره غذا باشد؟
در این مقاله که بر اساس معتبرترین منابع پزشکی چین تهیه شده، لیست خوراکی های بسیار مضر برای مبتلایان به روماتیسم را مرور میکنیم. اگر به آرتریت روماتوئید، نقرس، لوپوس یا هر نوع بیماری روماتیسمی دیگر مبتلا هستید، این مطلب را تا انتها بخوانید.
اثر خوراکیها در هرکدام از این بیماری ها کمی متفاوت است. مثلاً در نقرس، مواد پُرپورین بدتریناند، در لوپوس از خوراکی های حساسیت زای نوری باید پرهیز کرد. اما در مجموع، دشمنان اصلی تغذیه ای در اغلب این بیماری ها مشترک اند.
اصل طلایی در تغذیه بیماران روماتیسمی: ضدالتهابی غذا بخورید!
هسته اصلی روماتیسم التهاب است. ورم و درد مفاصل یعنی جایی در بدنتان آتش التهاب روشن شده.
هر خوراکی که این آتش را شعله ورتر کند، دشمن شماست. هر خوراکی که التهاب را فرو بنشاند، دوست شماست.
در ادامه، فهرست سیاه خوراکیهای مضر را مرور میکنیم.
چه غذاهایی برای روماتیسم نخوریم ؟
گروه اول: خوراکیهای پُرپورین – بمب ساعتی برای مبتلایان به نقرس
درجه خطر: 
در نقرس، بدن نمیتواند اسید اوریک را دفع کند. خوراکیهای پُرپورین در بدن به اسید اوریک تبدیل می شوند. اوریک بالا به شکل کریستال های تیز در مفاصل می نشیند و باعث التهاب و درد طاقت فرسا می شود.
بر اساس اطلاعات بیمارستان نیروی هوایی غرب چین، بیماران مبتلا به نقرس باید مصرف این مواد را شدیداً محدود کنند:
گروه خوراکی مثال ها
دل و جگر و قلوه جگر گوسفند، جگر مرغ، قلوه گاو، مغز
برخی از آبزیان ساردین، آنچوی (موجود در سس ماهی و پیتزا)، صدف ها
آبگوشت های غلیظ و سوپهای پر چرب آب قورمه، آب استخوان، غذاهای تند با حرارت طولانی
نوشیدنی های الکلی به خصوص آبجو – بسیار برای روماتیسم خطرناک است و نباید بخورید .
مقدار پورین چقدر بالاست؟ جگر گوسفند و قلوه گوساله بیش از ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیگرم در هر ۱۰۰ گرم پورین دارند. جگر مرغ حتی به ۳۱۷ میلیگرم میرسد.
توصیه پزشکان: بیماران نقرسی روزانه حداکثر ۴۰۰ میلیگرم پورین دریافت کنند و روزی بیش از ۲ لیتر آب بنوشند تا اسید اوریک دفع شود.
گروه دوم: خوراکیهای پرچرب و پرشکر – سوخت مازاد برای آتش التهاب
درجه خطر:
فکر میکنید خوردن یک تکه مرغ سوخاری یا یک لیوان نوشابه فقط چاقتان می کند؟ اشتباه می کنید. اینها منشأ التهاب هستند.
چربی زیاد در بدن متابولیزه شده و تولید کتون می کند. کتون بیش از حد، محرک مفصلی است. تحقیقات نشان داده رژیم پرچرب باعث افزایش سیتوکین های التهابی مانند TNF-α شده و التهاب غشای مفصلی را تشدید می کند.
شکر زیاد سطح فاکتور های التهابی خون را بالا می برد و درد و خستگی مفاصل را تشدید می کند.
از طرف دیگر، بسیاری از بیماران روماتیسمی کورتون مصرف می کنند که خودش قندخون را بالا می برد. افزودن شکر اضافی، فاجعه را دوچندان می کند و به هیچ عنوان نباید بخورید.
راهنمای رسمی بیمارستان استان چینگهای تاکید دارد که این خوراکیها را باید به شدت کم کنید:
· نوشابهها و نوشیدنیهای شیرین
· کیک، شیرینی، شکلات
· نان سفید و برنج سفید (کربوهیدرات تصفیهشده)
· غذاهای سرخ شده (مرغ سوخاری، سیبزمینی سرخ کرده)
گروه سوم: نمک زیاد و غذاهای فرآوری شده – کاتالیزور ورم مفاصل
درجه خطر:
راز بدتر شدن ورم مفاصل گاهی فقط یک چیز است: نمک زیاد!
نمک آب را در بدن نگه میدارد (احتباس آب و سدیم) و ورم مفاصل را تشدید می کند. به خصوص در آرتریت روماتوئید که خود به خود مستعد ادم است، کنترل نمک بسیار حیاتی است.
غذاهای فرآوریشده پُـر نمک که باید از آنها دوری کنید (بر اساس توصیه بیمارستان دوم دانشگاه پزشکی تیانجین):
· سوسیس، کالباس، ژامبون
· کنسرو ها (مثل کنسرو تن ماهی، کنسرو لوبیا)
· چیپس و پفک و تنقلات شور
توصیه پزشکان: نمک روزانه را به کمتر از ۳ گرم برسانید. به جای نمک از ادویه های طبیعی مثل زنجبیل، سیر، پیاز، پودر لیمو و سبزی های معطر استفاده کنید.
گروه چهارم: خوراکی های خام و سرد و تر – ممنوعیت در طب سنتی چین
درجه خطر:
طب سنتی چین معتقد است در اکثر بیماران روماتیسمی، سردی و رطوبت در مفاصل رسوب کرده (اصطلاحاً «سندرم رطوبت-سرما»). خوردن خوراکی های خام و سرد مثل ریختن آب یخ روی آتش است: گرفتگی و بی حرکتی مفصل را بد تر می کند.
از نظر طب مدرن هم دارو های روماتیسمی مثل متوتروکسات معده را تحریک میکنند. مصرف غذا های خام و سرد، فشار مضاعفی به دستگاه گوارش وارد کرده و جذب مواد مغذی را مختل می کند.
خوراکیهای خام و سرد مضر:
· نوشیدنیهای یخ، بستنی
· سوشی و ماهی خام (ساشیمی)
· هندوانه سرد، کاهو، خیار، سالاد بدون پخت
· میوه های سرد مثل خیار و کدو
گروه پنجم: گوشت قرمز و لبنیات – بحث برانگیز اما با احتیاط
درجه خطر:
گوشت قرمز: مطالعات جدید نشان داده رژیم غذایی با گوشت قرمز بالا، علائم آرتریت روماتوئید را تشدید می کند. منابع معتبر بینالمللی مثل «مرجع تشخیص و درمان مرک» (MSD Manuals) هم به بیماران روماتیسمی توصیه می کنند گوشت قرمز را کم مصرف کنند.
لبنیات: در اینجا اختلاف نظر وجود دارد. برخی تحقیقات دریافتهاند شیر گاو و لبنیات ممکن است مواد حساسیت زایی تولید کنند که واسطه التهاب مفاصل هستند.
نکته مهم: اگر مطمئن نیستید لبنیات برای شما مضر است یا خیر، به مدت ۲ هفته لبنیات را کاملاً قطع کنید و تغییر علائم خود را ثبت کنید.
اما بدون مشورت پزشک، همه لبنیات را حذف نکنید زیرا کمبود پروتئین و کلسیم برایتان ایجاد می شود.
گروه ششم: خوراکیهای تند و محرک – بزرگنمای علائم
درجه خطر:
فلفل تند ، زنجبیل زیاد (خود زنجبیل معتدل مفید است اما افراط در تندی ها مضر)، خردل، فلفل سیاه زیاد، الکل.
این مواد می توانند قرمزی و درد مفاصل را افزایش دهند. به خصوص در مرحله حاد بیماری یا در افرادی که طبع گرم و خشک دارند (از دیدگاه طب سنتی)، این محرک ها ممنوع اند.
در نقرس، الکل یک فاجعه مضاعف است: هم تولید اسید اوریک را بالا می برد، هم دفع آن را از کلیه متوقف می کند.
هشدار: اگر از داروی متوتروکسات (یکی از اصلیترین داروهای روماتیسم) استفاده می کنید، الکل سم کبدی را به شدت افزایش می دهد. مصرف الکل در این دوران اکیداً ممنوع است.
گروه7 : آیا گوجه فرنگی، سیبزمینی و بادمجان مضرند؟
درجه خطر: 
بستگی به فرد دارد
حتماً شنیدهاید که «گوجه فرنگی آرتروز را بد تر می کند». این بحث دهههاست در محافل پزشکی ادامه دارد.
این گروه شامل گوجه فرنگی، سیب زمینی (نوع سفید)، بادمجان، فلفل دلمهای است. از نظر تئوری این سبزی ها مقدار کمی «سولانین» (یک آلکالوئید) دارند که ممکن است با التهاب مرتبط باشد و جزو غذاهایی است که نباید برای روماتیسم خود بخورید.
اما نظر نهادهای معتبر چیست؟
· کلینیک کلیولند میگوید: شواهد قوی برای مضر بودن این مواد برای همه وجود ندارد، اما برخی بیماران گزارش کردهاند که پس از خوردن آنها علائمشان بدتر شده.
· مرکز پزشکی مایو کلینیک پیشنهاد می کند: اگر حساس هستید، ۲ هفته این مواد را حذف کنید و نتیجه را بررسی کنید.
نتیجه: برای اکثر مردم این مواد بی خطرند. اما اگر بعد از خوردن گوجه فرنگی یا بادمجان حس کردید درد مفاصلتان بیشتر شده، خودتان یک «تست حذف و برگشت» انجام دهید.
یادداشت ویژه: بیماران لوپوس حتماً بخوانند
اگر به لوپوس اریتماتوز سیستمیک مبتلا هستید، علاوه بر همه موارد بالا، مراقب خوراکیهای حساسیتزای نوری نیز باشید:
· کرفس
· گشنیز
· انجیر (تازه)
· قارچ
این خوراکیها و غذا ها حساسیت پوست را به نور آفتاب افزایش میدهند. اگر میخورید، حتماً ضدآفتاب بزنید و در معرض نور مستقیم نمانید.
جمعبندی طلایی برای تغذیه در روماتیسم
حالا که میدانید چه نخورید، ناامید نشوید. چند قانون ساده را رعایت کنید:
۱. تغذیه فردی است
واکنش هر فرد به یک خوراکی متفاوت است. یک نفر با خوردن گوجه فرنگی حالش بد می شود، دیگری هیچ حسی ندارد. بهترین کار: دفترچه خاطرات غذا داشته باشید و هر روز یادداشت کنید چه خوردید و مفاصلتان چگونه بودند. خوراکی که ۳ بار علائم شما را بدتر کرد، دشمن شخصی شماست.
۲. تعادل مواد مغذی را حفظ کنید
مرجع تشخیص و درمان مرک (MSD Manuals) تأکید می کند: هیچ خوراکی خاصی اثبات نشده که در همه بیماران روماتیسمی ایجاد عود کند. پس به شدت از «ترس از غذا» بیمار نشوید. کمبود مواد مغذی، سیستم ایمنی را ضعیف کرده و بیماری را بدتر میکند.
پروفسور «ژائو یان» رئیس بخش روماتولوژی بیمارستان پکینگ میگوید: «چیزی به نام شش خوراکی کشنده برای روماتیسم وجود ندارد. آنچه مهم است پرهیز از چربی زیاد، قند زیاد، نمک زیاد، خوراکیهای خیلی تند و خیلی سرد است. اما تعادل و تنوع در درجه اول اهمیت است.»
۳. به جای آن، این خوراکیها را زیاد بخورید (توصیه بیمارستان دوم تیانجین)
· مواد حاوی امگا-۳: ماهی سالمون، ماهی کاد، روغن زیتون، گردو – التهاب را کاهش می دهند
· میوه و سبزی تازه (به جز موارد حساسیت زا): بلوبری، کلم بروکلی، مرکبات – سرشار از آنتی اکسیدان
· کلسیم بالا (برای پیشگیری از پوکی استخوان، چون کورتون مصرف میکنید): توفو (پنیر سویا)، سبزیجات سبز تیره، بادام
· مواد گرم و مقوی از نظر طب سنتی: زنجبیل، خرما، چای زنجبیل، دارچین – مناسب برای بیماران سردمزاج
۴. وزن سالم را حفظ کنید
هر یک کیلو اضافه وزن، فشاری معادل چند کیلوگرم به زانو ها وارد می کند. چاقی خودش یک عامل التهاب زا است. کاهش وزن، یکی از بهترین درمان های کمکی برای روماتیسم است.
۵. تغذیه جای دارو نیست – هرگز!
مهم ترین حرف: سخت ترین رژیم غذایی هم نمیتواند جای مصرف منظم داروهای تجویز شده توسط پزشک روماتولوژیست را بگیرد. رژیم غذایی کمک میکند، نه درمان اصلی.
حرف آخر
اگر این مقاله را با دقت خوانده باشید، یک حقیقت را می فهمید: اصول تغذیه در روماتیسم، همان اصول تغذیه ضدالتهابی و سالم برای همه انسان هاست. کمتر چربی و شکر، کمتر نمک و فرآوریشده، کمتر گوشت قرمز و الکل؛ بیشتر سبزی، میوه، ماهی و آب.
این سبک زندگی نه تنها به مفاصل شما کمک میکند، بلکه از بیماریهای قلبی، دیابت و سرطان هم پیشگیری می کند.